Stany Zjednoczone i Iran nie doszły do porozumienia po 21 godzinach bezpośrednich negocjacji w Islamabadzie, co oznacza załamanie najwyższego szczebla bezpośrednich rozmów między obydwoma krajami od czasu Rewolucji Islamskiej w Iranie w 1979 roku.
Wiceprezydent JD Vance ogłosił fiasko negocjacji w niedzielę wieczorem, twierdząc, że Iran odmówił przyjęcia amerykańskich warunków, które wymagałyby jednoznacznego zobowiązania do nieprowadzenia prac nad bronią jądrową. Maraton rozmów, prowadzonych w ramach kruchego, dwutygodniowego zawieszenia broni, dotyczył kontroli Iranu nad cieśniną Ormuz oraz żądań Teheranu dotyczących uwolnienia zamrożonych aktywów.
Złą wiadomością jest to, że nie osiągnęliśmy porozumienia. Myślę, że to zła wiadomość przede wszystkim dla Iranu, a nie dla Stanów Zjednoczonych Ameryki
JD Vance, wiceprezydent USA — Yonhap News
Negocjacje stanowiły niezwykłe ryzyko dyplomatyczne podjęte przez administrację Trumpa. Vance prowadził delegację, w skład której wchodzili specjalny wysłannik ds. Bliskiego Wschodu Steve Witkoff oraz zięć prezydenta, Jared Kushner, podczas gdy Iran wysłał ministra spraw zagranicznych Abbasa Araghchiego oraz przewodniczącego parlamentu Mohammada Baghera Ghalibafa.
Kwestia rozwoju broni jądrowej okazała się głównym punktem spornym. Vance podkreślił, że Waszyngton musi zobaczyć, że Iran zrezygnuje nie tylko z obecnych ambicji nuklearnych, ale także z jakiejkolwiek długoterminowej ścieżki prowadzącej do posiadania broni jądrowej.
Niemieckie media podkreślają wzajemne oskarżenia obu stron, zauważając, że każda z nich oskarżała drugą o stawianie „nadmiernych żądań”. Takie ujęcie odzwierciedla europejskie obawy, że dyplomatyczne niepowodzenie może eskalować napięcia na Bliskim Wschodzie, wpływając na globalne rynki energetyczne i stabilność regionalną.
Holenderskie doniesienia skupiają się na historycznym charakterze spotkania oraz proceduralnych szczegółach, zwracając uwagę na niejasności dotyczące warunków zawieszenia broni i izraelskich operacji w Libanie. Relacje odzwierciedlają europejską tradycję dyplomatyczną, która kładzie nacisk na proces i wielostronną mediację, a nie na konfrontacyjne podejścia.
Koreańskie media przedstawiają szczegółowe sprawozdanie proceduralne, jednocześnie kładąc nacisk na kwestię broni jądrowej, co odzwierciedla własne doświadczenia Seulu w dziedzinie dyplomacji nuklearnej. Ujęcie to zwraca szczególną uwagę na mechanizmy weryfikacji oraz długoterminowe zobowiązania, które są kluczowe dla bezpieczeństwa Półwyspu Koreańskiego.
Indyjskie media postrzegają załamanie jako porażkę dyplomacji wielkich mocarstw, która zagraża stabilności regionalnej, koncentrując się na pytaniu analitycznym „co poszło nie tak” zamiast obwiniania którejkolwiek ze stron. To odzwierciedla strategiczne balansowanie Indii między utrzymaniem relacji z Waszyngtonem i Teheranem a pozycjonowaniem się jako odpowiedzialnego mocarstwa regionalnego zaniepokojonego stabilnością Bliskiego Wschodu, która wpływa na bezpieczeństwo energetyczne i interesy diaspory.
Saudyjskie media podkreślają równoczesne działania marynarki wojennej USA w cieśninie Ormuz wraz z nieudanymi negocjacjami, przedstawiając amerykański nacisk militarny jako uzasadnioną dźwignię wobec irańskiej nieustępliwości. Takie narracje są zgodne z interesami strategicznymi Rijadu, które dążą do ograniczenia irańskiego wpływu regionalnego, wspierając jednocześnie amerykańskie wysiłki na rzecz utrzymania architektury bezpieczeństwa Zatoki Perskiej chroniącej interesy saudyjskie.
Tureckie media zwracają uwagę na eskalację wojskową USA w cieśninie Ormuz prowadzoną równolegle z wysiłkami dyplomatycznymi, sugerując złą wiarę Waszyngtonu w stosowaniu jednoczesnych taktyk nacisku, które podważyły autentyczne perspektywy pokojowe. Takie ujęcie odzwierciedla stanowisko Turcji jako regionalnego mocarstwa, które korzysta na zmniejszeniu napięć USA-Iran i postrzega agresywne amerykańskie postępowanie militarne jako destabilizujące dla szerszej równowagi na Bliskim Wschodzie.
Musimy zobaczyć jednoznaczne zobowiązanie, że nie będą dążyć do broni jądrowej i że nie będą dążyć do narzędzi, które umożliwiłyby im szybkie osiągnięcie zdolności nuklearnych
JD Vance, wiceprezydent USA — Channel NewsAsia
Negocjacje odbywały się na tle trwających napięć regionalnych. Iran utrzymuje niemal całkowitą blokadę cieśniny Ormuz, przez którą przepływa około 20 procent światowego handlu ropą, podczas gdy operacje izraelskie w Libanie trwają mimo tymczasowego zawieszenia broni.
Irańscy urzędnicy odrzucili amerykańskie charakterystyki negocjacji. Delegacja z Teheranu oskarżyła Waszyngton o stawianie „nierozsądnych żądań” i wezwała Stany Zjednoczone do uznania praw Iranu, powstrzymując się od „maksymalistycznych i bezprawnych” stanowisk.
Rola Pakistanu jako mediatora okazała się kluczowa, ale niewystarczająca. Premier Shehbaz Sharif odbył osobne spotkania z obydwoma delegacjami, a niektóre doniesienia sugerowały, że Islamabad próbował przedłużyć negocjacje o dodatkowy dzień.
Fiasko pozostawia obie strony przed trudnymi wyborami. Vance wskazał, że Stany Zjednoczone przedstawiły swoją „ostateczną i najlepszą ofertę” przed odejściem, jednocześnie podkreślając, że kanały dyplomatyczne pozostają otwarte. Dwutygodniowe zawieszenie broni, które umożliwiło te negocjacje, wygasa w ciągu kilku dni, co rodzi pytania o to, czy działania wojskowe zostaną wznowione.
Załamanie ujawnia także fundamentalne różnice zdań co do tego, jakie warunki można uznać za akceptowalne dla pokoju. Podczas gdy Stany Zjednoczone domagają się kompleksowych gwarancji nuklearnych, Iran żąda zniesienia sankcji i uznania swojego regionalnego wpływu.
Bezpośrednim testem tego, co stanie się po wygaśnięciu zawieszenia broni, jest pytanie, czy to dyplomatyczne fiasko doprowadzi do wznowienia konfliktu, czy też stworzy przestrzeń dla alternatywnych podejść.