Izraelski parlament przyjął w poniedziałek ustawodawstwo, które wprowadza karę śmierci jako domyślny wymiar kary dla Palestyńczyków uznanych za winnych śmiertelnych ataków w wojskowych sądach, spełniając kluczowe żądanie partnerów koalicji premiera Benjamina Netanjahu z dalekiej prawicy.
Ustawa została przyjęta stosunkiem głosów 62 do 48, a jej głównym orędownikiem był minister bezpieczeństwa narodowego Itamar Ben-Gvir, który przed głosowaniem nosił szpilki w kształcie pętli. Nowe prawo nakazuje wykonanie kary śmierci przez powieszenie w ciągu 90 dni od wyroku dla Palestyńczyków na okupowanym Zachodnim Brzegu uznanych za winnych zabójstwa Izraelczyków w aktach uznanych przez wojskowe sądy za terrorystyczne.
Wojskowe sądy na Zachodnim Brzegu sądzą wyłącznie Palestyńczyków, nie izraelskich osadników, co — jak twierdzą krytycy — tworzy dyskryminacyjny system prawny. Według nowego prawa sądy te będą mogły złagodzić karę do dożywotniego pozbawienia wolności jedynie w „szczególnych okolicznościach”. Tymczasem izraelskie sądy cywilne — które orzekają wobec izraelskich obywateli, w tym palestyńskich — mogą wybierać między karą śmierci a dożywotnim pozbawieniem wolności za podobne przestępstwa.
Stworzyliśmy historię. Każdy terrorysta, który wyrusza, by zabić, powinien wiedzieć — czeka go szubienica
Itamar Ben-Gvir, minister bezpieczeństwa narodowego — Sky News
Międzynarodowi sojusznicy natychmiast potępili ustawodawstwo. Niemcy, Francja, Włochy i Wielka Brytania wydały wspólne oświadczenie, w którym określają je mianem „de facto dyskryminacyjnego” i ostrzegają, że „zagrozi ono zobowiązaniom Izraela wobec zasad demokracji”. Cztery kraje określiły karę śmierci jako „nieludzką i poniżającą formę kary, która nie ma żadnego efektu odstraszającego”.
Sky News przedstawia ustawę jako kontrowersyjną i dyskryminacyjną, podkreślając międzynarodowe potępienie oraz obawy o zasady demokratyczne. Serwis zwraca uwagę na rasistowski charakter ustawodawstwa i jego potencjał do prowadzenia egzekucji poza procesem sądowym.
The Hindu ukazuje ustawę jako spełnienie obietnic sojuszników Netanjahu z dalekiej prawicy, jednocześnie odnotowując międzynarodową krytykę. Serwis podkreśla aspekty proceduralne i zawiera kontekst dotyczący istniejącej krytyki wobec przemocy osadników.
Dawn kładzie nacisk na dyskryminacyjny charakter ustawy i przedstawia silne głosy sprzeciwu izraelskich polityków. Serwis zwraca uwagę na wyzwania konstytucyjne i przedstawia ustawodawstwo jako tworzące równoległe systemy prawne oparte na przynależności etnicznej.
El País charakteryzuje decyzję jako niemal nie do pomyślenia jeszcze kilka lat temu i podkreśla zmianę z nieużywanej dotąd regulacji prawnej na domyślną karę. Serwis zwraca uwagę na dyskryminacyjne stosowanie poprzez wojskowe sądy, które sądzą wyłącznie Palestyńczyków.
Palestyńscy urzędnicy całkowicie odrzucili legalność nowej ustawy. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Autonomii Palestyńskiej określiło ją mianem „decyzji o przeprowadzaniu instytucjonalnych egzekucji poza procesem sądowym według rasistowskich standardów”, twierdząc, że „Izrael nie posiada suwerenności nad ziemiami palestyńskimi i izraelskie prawa nie mają zastosowania wobec narodu palestyńskiego”.
Stowarzyszenie na rzecz Praw Obywatelskich w Izraelu złożyło natychmiastowy wniosek do Sądu Najwyższego, kwestionując konstytucyjność ustawy. Organizacja argumentowała, że nowe prawo tworzy „dwa równoległe tory, oba zaprojektowane z myślą o Palestyńczykach” i narusza izraelskie podstawowe prawa zakazujące dyskryminacji arbitralnej.
Czy rozumiesz, co oznacza, że istnieje jedno prawo dla Arabów w Judei i Samarii, a inne dla ogółu społeczeństwa, za które odpowiedzialny jest Państwo Izrael? To oznacza, że Hamas nas pokonał. Pokonał nas, bo straciliśmy wszystkie nasze wartości.
Ram Ben Barak, poseł opozycji i były zastępca dyrektora Mosadu — Dawn
Nowe prawo stanowi dramatyczną zmianę dla Izraela, który zniósł karę śmierci za morderstwo w 1954 roku i nie wykonał żadnej egzekucji od ponad 25 lat. Wojskowe sądy na Zachodnim Brzegu mają wskaźnik skazań na poziomie około 96%, a organizacje praw człowieka dokumentują przypadki, w których zeznania uzyskiwano poprzez złe traktowanie i tortury.
Eksperci ONZ ostrzegli, że projekt ustawy zawiera „niejasne i zbyt szerokie definicje terrorysty”, co może pozwalać na stosowanie kary śmierci wobec „czynów, które nie mają charakteru prawdziwie terrorystycznego”. Ustawa została przyjęta w czasie eskalacji napięć na Zachodnim Brzegu, gdzie przemoc osadników wobec Palestyńczyków ściągnęła międzynarodową krytykę wobec rządu Netanjahu.
Termin przyjęcia ustawy budzi pytania o zaangażowanie Izraela w normy demokratyczne w obliczu rosnącej międzynarodowej kontroli. Czy Sąd Najwyższy utrzyma ten dyskryminacyjny system, czy też międzynarodowa presja zmusi do ponownego rozpatrzenia ustawy, która zdaje się instytucjonalizować odrębne systemy sprawiedliwości oparte na przynależności etnicznej?